Fundacja Ius et Civis realizuje projekt „Ślązaków Portret Wielokrotny – Archiwum Społeczne Subregionu Zachodniego”, poświęcony ratowaniu i utrwalaniu lokalnej historii powiatów raciborskiego, rybnickiego i wodzisławskiego. Projekt jest dofinansowany w ramach programu „Dziedzictwo społeczne”, administrowanego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.

Poszukujemy miejscowości oraz lokalnych grup zainteresowanych udziałem w bezpłatnym cyklu warsztatów, który odbędzie się w sierpniu i wrześniu 2026 roku.

Celem projektu jest wspólne z mieszkańcami odnajdywanie, digitalizowanie i opisywanie rodzinnych fotografii, dokumentów, listów oraz innych pamiątek związanych z historią miejscowości i regionu. Zebrane materiały, za zgodą właścicieli, zostaną zabezpieczone cyfrowo i udostępnione w ogólnopolskim archiwum społecznym na portalu zbioryspoleczne.pl. Oryginały przez cały czas pozostają własnością mieszkańców.

W każdej miejscowości planujemy utworzenie stałej grupy liczącej około 10–15 osób. Uczestnicy wezmą udział w czterech spotkaniach, z których każde potrwa około trzech godzin:

„Skąd my sam pochodzimy – dzieje naszej ziemi”

Spotkanie poświęcone historii konkretnej miejscowości i jej okolic, przemianom politycznym, społecznym, ludnościowym i gospodarczym, z wykorzystaniem archiwalnych map, fotografii i materiałów źródłowych.

„Po naszymu – śląska tożsamość wczoraj i dziś”

Spotkanie dotyczące śląskiej gwary, tradycji, obrzędów, kuchni, religijności oraz lokalnych zwyczajów. Wspólnie z uczestnikami będziemy zbierać miejscowe wyrażenia, nazwy potraw i wspomnienia dotyczące życia codziennego.

„Podziel się historią – digitalizacja domowych archiwów”

Praktyczny warsztat, podczas którego uczestnicy przyniosą własne fotografie, dokumenty i pamiątki. Pod okiem prowadzącego nauczą się je skanować, zabezpieczać i opisywać, rozpoznając osoby, miejsca, wydarzenia i daty.

„Opowiedz swoją historię – nagrywanie wspomnień”

Warsztat poświęcony rejestrowaniu historii mówionej. Uczestnicy poznają podstawy prowadzenia rozmów ze świadkami historii, zadawania pytań oraz obsługi sprzętu. Wybrane wspomnienia zostaną nagrane przy użyciu profesjonalnego sprzętu.

Udział w projekcie jest całkowicie bezpłatny. Fundacja zapewnia prowadzących, sprzęt, materiały oraz drobny poczęstunek. Dokładne terminy i miejsce spotkań ustalimy wspólnie, uwzględniając możliwości uczestników i lokalnego partnera.

Najciekawsze zebrane materiały zostaną zaprezentowane podczas otwartego wydarzenia finałowego, planowanego pomiędzy 1 a 15 października 2026 roku.